Październik 2026 roku był miesiącem, w którym rynki energii ponownie znalazły się pod dużą presją. Po okresie pewnego uspokojenia sytuacji pod koniec września europejskie ceny gazu gwałtownie wzrosły. Podczas gdy kontrakt terminowy z dostawą w następnym miesiącu na holenderskim rynku TTF pod koniec września był notowany poniżej 70 euro za megawatogodzinę, w październiku jego cena wzrosła do poziomu powyżej 90 euro, osiągając chwilami nawet około 98 euro. Głównymi czynnikami wpływającymi na ten wzrost były utrzymująca się niepewność dotycząca dostaw gazu z Bliskiego Wschodu, stosunkowo niski poziom europejskich zapasów gazu przed sezonem zimowym oraz zmieniające się prognozy pogody.
Sytuacja w cieśninie Ormuz nadal pozostawała dominującym czynnikiem wpływającym na rynek. Po optymistycznych doniesieniach z końca września dotyczących możliwego pośrednictwa Kataru w rozmowach między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, w październiku pojawiły się kolejne informacje o atakach na tankowce. Incydenty te podtrzymywały niepewność dotyczącą dostaw skroplonego gazu ziemnego (LNG). Dopóki żegluga przez cieśninę pozostaje ograniczona, globalna dostępność LNG jest mniejsza, a konkurencja o dostawy między Europą a odbiorcami azjatyckimi pozostaje duża. Jednocześnie w październiku import LNG do Europy wzrósł w porównaniu z wrześniem, a w niektóre dni osiągał najwyższy poziom od sierpnia. Mimo to dostawy nadal pozostawały niższe niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. LNG ze Stanów Zjednoczonych zyskało na znaczeniu, odpowiadając za około 30 procent europejskich dostaw gazu. Rynek wciąż jednak pozostawał podatny na zakłócenia w dostawach.
W październiku europejskie zapasy gazu znajdowały się na historycznie niskim poziomie jak na tę porę roku. Pod koniec miesiąca magazyny były zapełnione w około 75 procentach, co oznaczało wynik wyraźnie poniżej średniej z ostatnich pięciu lat, a także niższy niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. W Holandii osiągnięto obniżony poziom docelowy napełnienia magazynów, wynoszący 64 procent. Ostatecznie magazyny były zapełnione w około 65,5 procentach. Holenderski rząd wcześniej obniżył wymagany poziom napełnienia z 80 do 64 procent.
Przy około 93 terawatogodzinach gazu zgromadzonego w magazynach oraz średnim zimowym zużyciu wynoszącym w ostatnich latach około 70 terawatogodzin uznano, że zapasy w połączeniu z regularnymi dostawami powinny wystarczyć na pokrycie zapotrzebowania podczas normalnej zimy. Mimo to stosunkowo niski poziom napełnienia magazynów nadal stanowił ryzyko, szczególnie w przypadku długotrwałego okresu niskich temperatur. Łagodna pogoda we wrześniu i na początku października umożliwiła dłuższe uzupełnianie zapasów. Jednak ochłodzenie, które nastąpiło w dalszej części miesiąca, spowolniło tempo ich uzupełniania.
Na rynku energii elektrycznej również utrzymywała się duża zmienność cen. Ceny spotowe wykazywały znany już schemat: niskie, a nawet ujemne ceny w okresach dużej produkcji energii z wiatru i słońca oraz wysokie ceny podczas porannych i wieczornych szczytów zapotrzebowania, kiedy produkcja energii ze źródeł odnawialnych spada. W weekendy charakteryzujące się silnym wiatrem ceny niekiedy spadały poniżej zera. Z kolei w okresach słabego wiatru i wysokiego zapotrzebowania odnotowywano skoki cen do poziomu kilkuset euro za megawatogodzinę, a we wcześniejszej części analizowanego okresu pojawiały się nawet wartości przekraczające 600 euro.
Wysokie ceny gazu bezpośrednio przekładały się na ceny energii elektrycznej. Gdy elektrownie gazowe wyznaczają cenę rynkową energii, wzrost cen gazu powoduje również wzrost cen prądu. We wrześniu, ze względu na stosunkowo słaby wiatr, produkcja energii wiatrowej była niższa, przez co elektrownie węglowe musiały częściej uzupełniać niedobory produkcji. Mimo to całkowita produkcja energii wzrosła, a Holandia pozostała eksporterem energii elektrycznej netto.
Połączenie niepewności geopolitycznej, niskiego poziomu zapasów oraz zależnej od warunków pogodowych produkcji energii ze źródeł odnawialnych sprawiło, że październik był miesiącem wyjątkowo dużych wahań cen. Z jednej strony napięcia wokół cieśniny Ormuz i konkurencja o dostawy LNG utrzymywały ceny gazu na wysokim poziomie. Z drugiej strony okresy intensywnej produkcji energii wiatrowej i słonecznej powodowały chwilową nadwyżkę energii elektrycznej na rynku. W rezultacie rynek pozostaje bardzo wrażliwy zarówno na wydarzenia o charakterze globalnym, jak i lokalne warunki pogodowe.
W tak niestabilnym otoczeniu coraz większego znaczenia dla gospodarstw domowych nabiera wybór odpowiedniego rodzaju umowy na dostawy energii. Dynamiczne umowy energetyczne, których ceny zmieniają się bezpośrednio w zależności od aktualnych cen spotowych, oferują w takich warunkach elastyczne podejście do zakupu energii. Umożliwiają gospodarstwom domowym korzystanie z okresów, w których występuje duża nadwyżka energii wiatrowej i słonecznej, a ceny są niskie, a nawet ujemne.
Jednocześnie pozwalają na bardziej świadome zarządzanie zużyciem energii w godzinach zwiększonego zapotrzebowania, kiedy ceny mogą znacząco wzrastać. W miesiącu takim jak październik, charakteryzującym się dużymi dziennymi i tygodniowymi wahaniami cen wynikającymi z sytuacji geopolitycznej oraz warunków pogodowych, tego rodzaju umowa może pomóc lepiej dostosować zużycie energii do aktualnej sytuacji rynkowej. Wspiera tym samym funkcjonowanie systemu energetycznego, w którym coraz większą rolę odgrywają odnawialne źródła energii i czynniki pogodowe.
Podsumowując, październik 2026 roku był miesiącem utrzymującego się napięcia na rynku gazu oraz dużej zmienności na rynku energii elektrycznej. Niski poziom europejskich zapasów gazu w połączeniu z niepewnością dotyczącą dostaw z Bliskiego Wschodu sprawia, że ryzyko związane z nadchodzącym sezonem zimowym pozostaje wysokie. Jednocześnie silny wpływ energii wiatrowej i słonecznej pokazuje, jak transformacja energetyczna kształtuje rynek.
Dla gospodarstw domowych istotne jest śledzenie tych zmian i wybieranie takich form umów energetycznych, które zapewniają odpowiednią elastyczność. Na rynku, który staje się coraz bardziej dynamiczny pod wpływem wydarzeń globalnych i lokalnej produkcji energii ze źródeł odnawialnych, warto działać z wyprzedzeniem i dostosowywać sposób zakupu energii do rzeczywistych warunków rynkowych.
Osoby, które rozumieją mechanizmy rządzące rynkiem i potrafią odpowiednio na nie reagować, mogą skuteczniej kontrolować ryzyko, a w miarę możliwości również korzystać z szans, jakie stwarza coraz bardziej elastyczny system energetyczny.
Wydarzenia z października potwierdzają, że dobra znajomość tych zależności ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia przystępnych cenowo i stabilnych dostaw energii w przyszłości.